Nazwa łacińska: Illex paraguariensis
       Rodzina: Aquifoliaceae

Jest to wieczniezielone, średniej wysokości drzewo z rodziny ostrokrzewowatych (Aquifoliaceae) rosnące w Ameryce Południowej (Paragwaj, Urugwaj, Argentyna, płd. Brazylia). W ciągu 25 lat osiąga do 15m. wysokości, natomiast uprawiane osiąga od 3-6 m. Wysokości. Kwitnie od października do grudnia. Liście są podłużne, skórzaste, odwrotnie jajowate, karbowane na brzegu, jasnozielone, błyszczące. Drobne żółtawe 4-krotne kwiaty są skupione w pęczkach wyrastających z kątów liści. Owoc jest fioletowoczerwony, pestkowiec z kilkoma nasionami. Obszar występowania, zarówno naturalnych jak i uprawianych drzew, ogranicza się do Ameryki Południowej, w strefie pomiędzy Oceanem Atlantyckim i rzeką Paragwaj oraz pomiędzy 18°S i 30°S.

Próby uprawy yerba mate w regionach o podobnym klimacie w Ameryce Północnej, Azji czy Afryce, jak dotąd, nie powiodły się. Roślina wymaga przynajmniej 1500 mm. opadu rocznie, średniej temperatury miesięcznej w granicach 15, 5-28°C. Potrafi przetrzymać krótkotrwałe spadki temperatury do -8°C. Występuje głównie na glebach piaszczysto-gliniastych i gliniasto-piaszczystych, bogatych w fosfor, potas, żelazo, rozwiniętych na podłożu przepuszczalnym.

Surowiec zawiera pochodne ksantyn (kofeinę, teobrominę) w postaci garbników, kwasy fenolowe (gł. kwas chlorogenowy i neochlorogenowy) odpowiedzialne za antymutagenne działanie, inne kwasy (nikotynowy, pantotenowy, izowalerianowy, ursolowy), liczne flawonoidy (kemferol, kwercetyna, rutozyd) działające przeciwlękowo oraz wiele minerałów, witamin i koenzymów. Dzięki zawartym składnikom działa pobudzająco i stymulująco na układ nerwowy, przeciwdepresyjnie i tonizująco a także immunostymulująco, ściągająco, moczopędnie, antyreumatycznie, lekko przeczyszczająco i korzystnie na trawienie, obniża poziom lipidów i cukrów we krwi.